De ideologie meldtdat de mens heilig is, dat hij vrij moet zijn, dat hij niet 'nuttig' hoeft te zijn, dat de staat niet moet moraliseren en betuttelen. Anderzijds stelt de ideologiedat het aanvaarden van de nationale identiteit een burgerplicht is, dat de wet van de jungle onaanvaardbaar is, Is dit te rijmen? Zijn er burgerplichten en zo ja, hoe verhouden die zich dan met individuele vrijheid? Hier zal ik te zijner tijd op in gaan. Een tipje van de sluier:Individuele vrijheid bestaat niet op zichzelf. Deze vrijheid is ingebed in de
collectieve vrijheid, d.w.z. iemand is vrij als het collectief waartoe hij
behoort ook vrij is. Er bestaat een 'contrat social', de natie heeft op grond daarvan een gerechtvaardigde verwachting over de denkbeelden en gedragingen van haar burgers. Zo'n 'contrat social' kan niet alomvattend zijn, de staat is God niet, evenmin is de staat Gods vertegenwoordiger. Maar op beperkte kwesties kunnen wel degelijk forse eisen gesteld worden aan de burgers. Er is hierbij natuurlijk wederkerigheid: de burger kan aanspraken maken op de diensten van de overheid OMDAT de overheid aanspraken kan maken op de medewerking van de burger TERWIJL die overheid (hopelijk) door diezelfde burger wordt aangestuurd. De rechtvaardiging van de aanspraken van de overheid op medewerking van de burger is gelegen in het feit dat de burger de overheid aanstuurt en dus 'zelf wilt'. De overheid is dan niet een soort moloch die van buiten komt, maar een van binnenuit geschapen instituut. |