Spring naar:
De mythe waarmee het Nederlandse volk zichzelf definieert, luidt ongeveer als volgt:Romeinse tijd (eerste tm vijfde eeuw)Eens, omstreeks het begin van de jaartelling, voeren onze voorouders, toen
nog 'Bataven', op vlotten via de Rijn naar ons land. Ons Land was een
uitgestrekt deltagebied van rivierarmen, meren, moerassen, duinen en bossen op
de plaats waar de Rijn, de Maas, de Schelde en de Eems in Zee stromen. Het Romeinse Rijk bracht ons volk rust en voorspoed. Plotseling viel het rijk echter uiteen. Het Romeinse leger, dat ons tot dan toe had beschermd werd opgeheven. Vreemde volken uit het oosten kwamen toen ons land binnen: Saksen en Franken, die ons Bataven en Friezen, overheersten en later assimileerden tot het Nederlandse volk.
zesde tm achtste eeuwToen kwam de tijd van de donkere middeleeuwen. De Saksische en Frankische adel overheerste ons wij waren horigen. De Frankische koningen ondersteunden het missiewerk van o.a. Willibrord en Bonifatius met militaire dwang, waardoor wij ons heidense geloof moesten opgeven en christenen werden.
Negende eeuwHet herstel van het Romeinse Rijk is in Europa altijd een ideaal gebleven, dat des temeer ging leven toen Zuid Europa werd aangevallen door wrede moslims. Karel de Grote wist West Europa weer in een enkel rijk te verenigen, zodat het ideaal even verwerkelijkt werd. Hij wordt te Rome door de paus tot keizer gekroond. De Karolingische wetten die hij uitvaardigde hebben nog eeuwenlang gegolden. Helaas: zijn zoon Lodewijk de Vrome zou het rijk verdelen onder zijn kleinzoons, waardoor Duitsland, Frankrijk en een Middenrijk ontstonden, welk Middenrijk later uiteen zou vallen in talrijke landen, zoals Italië, Zwitserland en Nederland.
De Noormannen vielen ons aan, waartegen Karel de Grote en zijn opvolgers
maatregelen moesten treffen. Er moesten kastelen worden gebouwd en steden
versterkt om de voortdurende aanvallen het hoofd te bieden. Hun aanvallen zouden
tot in de tiende eeuw doorgaan, waarbij o.a. Utrecht en Dorestad werden
vernietigd. Tiende tot veertiende eeuwOns land viel onder het bestuur van de Hertog van Neder-Lotharingen en die weer onder de Duitse keizer. Echter de Graven van Holland en Vlaanderen waren behoorlijk eigengereid. Zo is er nabij Vlaardingen slag geleverd over een tol aan de Maas met Hertog Godfried, die door de Hollanders werd gewonnen, omdat zij het moerasgebied in hun voordeel konden uitbuiten. Ook zou Vlaanderen de Fransen bij Kortrijk verslaan in de Gulden Sporenslag. De Fransen kwamen later terug en probeerden hier te heersen. Door met de Engelsen samen te werken in de 100 jarige oorlog werd uiteindelijk een onafhankelijke positie verworven.
De vijftiende eeuwDe eerste poging om van Nederland een onafhankelijke staat te maken, werd ondernomen door de Bourgondische hertogen Filips de Goede en zijn zoon Karel de Stoute, die daartoe vooral slag moesten leveren met de Fransen. Dit mislukte echter met het sneuvelen van Karel de Stoute bij Nancy. Diens dochter Maria van Bourgondië verloor Bourgondië aan Frankrijk, maar door haar huwelijk met de Habsburger Maximiliaan van Oostenrijk, wist zij voldoende legers op de been te brengen om Vlaanderen, Holland en Gelre aan zich te onderwerpen en uit de Franse klauwen te houden. Helaas valt zij van haar paard en sterft, waarna haar zoon Filips de Schone de eerste echte heerser over de Nederlanden wordt.
De zestiende eeuwDiens vrouw, Johanna van Aragon zou door diverse sterfgevallen
koningin van Spanje worden. Hierdoor werd hun zoon Karel de Vijfde
heerser in de Nederlanden en Koning van Spanje. De zoon van Karel de Vijfde, Filips de Tweede, wordt Koning van Spanje en heerser in de Nederlanden. De man was fanatiek katholiek, terwijl in de Nederlanden het protestantisme steeds meer aanhang vond. Bovendien wilde hij van Spanje en de Nederlanden een eenheidsrijk maken, waartoe hij de vele privileges die zijn vader en overgrootvader hadden moeten toestaan wilde intrekken. Bovendien wilde hij een forse belasting invoeren, waar de kooplieden in de steden niet zo blij mee waren. Hoge edelen, zoals Willem van Oranje, eisten meer invloed op de regering en meer gewetensvrijheid voor het volk.
De 80 jarige oorlogOnze bevrijdingsoorlog, de 80 jarige oorlog, begon in feite op 13 maart 1567 met de slag bij Oosterweel, iets ten noorden van Antwerpen, waar een calvinistisch leger werd verslagen door de Spanjaarden. Willem van Oranje koos toen nog (in zijn functie van gouverneur van Antwerpen) partij voor Filips de Tweede, die hij nog als wettig gezag beschouwde. De reactie was echter een algeheel verbod op het calvinisme, zodat Willem van Oranje moest vluchten.
In 1568 organiseerde Willem van Oranje een militaire campagne waarbij vier legers gecoördineerd aanvielen in een poging het land te bevrijden. Alleen de slag bij Heiligerlee werd gewonnen, maar dit leidde niet tot een bevrijd gebied. Er ontstond een soort van guerrillastrijd van Calvinistische 'geuzen' tegen de Spanjaarden. Hierbij werden soms ook katholieken vermoord, wat de opstand vooral in Vlaanderen behoorlijk onpopulair maakte. Wellicht is daar de scheiding van de Nederlanden in Nederland en België begonnen. Filips de Tweede ontpopte zich als een gewetenloos en meedogenloos tiran. Hij ontvoerde een zoon van Willem van Oranje naar Spanje, hij vermoorde belangrijke bestuurders, zoals de graven van Egmond en Hoorne en nog 1100 anderen, hij moordde opstandige steden uit, zelfs als ze zich overgaven, zoals de moorden en plunderingen van Mechelen, Zutfen, Naarden en Haarlem. Hij gaf zelfs eens zijn troepen een marsorder om in een streek ten noorden van Amsterdam elke levende ziel te doden. De geuzen boekten ook successen, zoals de verovering van Den Briel op 1 april
1572. Dit gaf aanleiding tot een volksopstand in Holland, waar de Spaanse
moordzucht niet in goede aarde was gevallen. De overwinningen bij het Spaanse
beleg van Alkmaar ("In Alkmaar begint de victorie") en de slag op de
Zuiderzee zorgen voor een definitieve machtsbasis in Holland.
In 1576 had het wellicht nog goed kunnen komen met Filips de Tweede,
toen de Staten Generaal de 'Pacificatie van Gent' overeenkwamen en landvoogd Don
Juan deze in het 'eeuwig edict' erkende. De Spaanse troepen, die op grond
van de pacificatie zonder voldoende soldij werden afgedankt, sloegen te
Antwerpen aan het plunderen. Dit noemt men de 'Spaanse furie' (9000 doden). In
het edict en de pacificatie waren godsdienstvrijheid en politieke rechten
erkend, en waren zaken afgeregeld als de in vrijheidstelling van Willem van
Oranje's zoon en een schaderegeling. In het tractaat van Artois (Atrecht) sluiten de Franstalige provincies zich aan bij Parma en verklaren zich onderhorig aan Filips de Tweede, waarbij expliciet naar de pacificatie wordt verwezen. Later zouden nog enkele steden, zoals Den Bosch zich daarbij aansluiten. Parma blijkt een bekwaam veldheer en hij boekt enkele overwinningen, waarmee hij een machtsbasis in het zuiden vestigt. Op 23 januari 1579 verklaart Nederland zichzelf een federatie met de Unie van Utrecht.Gelderland, Holland, Zeeland, Utrecht, Overijssel, Friesland, Groningen en Drenthe maar ook Ieperen, Gent, Brugge, Antwerpen en Breda maakten deel uit van deze UnieOp 15 maart 1580 vaardigt Filips de Tweede de ban uit tegen Willem van Oranje. Dit houdt in dat hij openlijk de moord beveelt op WvO, waarbij de moordenaar een forse beloning zal krijgen. Hiermee een lijmen van de breuk tussen de Unie van Utrecht en Spanje definitief onmogelijk geworden. Op advies van WvO benadert men nu de Hertog van Anjou voor het baantje van staatshoofd. Anjou stemt toe, de zaak wordt 19 september 1580 geregeld in het verdrag van Plessiz-Les Tours. Op 22 juli 1581 zegt Nederland de onderhorigheid aan Filips de Tweede op in het Plakkaat van Verlatinghe.
Het eerste Nederlandse staatshoofd is dus de Hertog van Anjou. Helaas weet Anjou niet om te gaan met de Staten Generaal, ook pleegt hij grof geweld in de Vlaamse steden, wat in Antwerpen bekend staat als de Franse furie (1583). Door dit gedoe werd Willem van Oranje in zijn stad Antwerpen zo onpopulair, dat hij in Den Haag moest gaan wonen. Hoewel de Vlaamse steden nog officieel deel bleven uitmaken van de Unie van Utrecht, moeten we vaststellen dat deze Unie er niet meer door het volk werd gesteund.
In 1584 sterft Anjou in Frankrijk en wordt Willem van Oranje vermoord in Delft. Parma verovert Ieper, Brugge en Gent. In 1585 zal hij Antwerpen veroveren. Dat jaar werd ook de katholieke reformatie doorgevoerd in het door Parma gecontroleerde gebied. Het katholicisme werd nu weer een aanvaardbare godsdienst, waardoor dat laatste beletsel voor loyaliteit aan Spanje weggenomen was. De Zuidelijke Nederlanden waren hiermee definitief katholiek en gescheiden van de Noordelijke Nederlanden. Wel zou er nog eeuwenlang slag geleverd worden door Nederland met de Spanjaarden, de Fransen en de Oostenrijkers. Arm België.
De Staten-Generaal gaan op zoek naar een nieuw staatshoofd. Ze werven hiervoor de Graaf van Leicester, die zichzelf ook al spoedig in de nesten werkt en rare fratsen uithaalt.
In 1588 wordt de Spaanse Armada zwaar beschadigd door de Engelsen, waarna deze bij Schotland op de klippen liep. Aangezien deze Armada een sleutelrol speelde in de Spaanse militaire plannen in de Nederlanden, kunnen wij stellen dat de vernietiging ervan Nederland definitief op de kaart heeft gezet. Vanaf nu bezat Spanje niet langer voldoende militair potentieel om Nederland te verslaan. Daarmee was de oorlog eigenlijk beslist, maar het zou nog tot 1648 duren, tot de Vrede van Munster. Maurits, zoon van Willem van Oranje werd nu staatshoofd en tegelijk commandant van het leger. Hij ontpopt zich als een zeer bekwaam strateeg, die het leger hervormd volgens door hem ontwikkelde concepten. In tien jaar tijd mept hij de Spanjaarden overal weg, zodat in 1597 geen vreemde troepen meer voorkomen op Nederlands grondgebied. De acties in het Zuiden leiden wel tot overwinningen op de Spanjaarden, maar de Belgen blijven loyaal aan Spanje.
Na de slag bij Nieuwpoort in 1600, concentreerde Nederland zich vooral op de zeeoorlog tegen Spanje. Er werd zelfs gepoogd om alle Spaanse havens te blokkeren, maar dat ging de technische mogelijkheden van de toenmalige schepen toch te boven. Er waren vanaf 1600 diverse vredesbesprekingen, die afketsten. Toch leidde dit in 1609 tot het twaalfjarig bestand. Gedurende dit bestand ontpopte Maurits zich tot een tiran. Uiteindelijk vermoorde hij de zeer respectabele en verdienstelijke Johan van Oldenbarneveld. Ook zette hij de wereldberoemde rechtsgeleerde Hugo de Groot gevangen, die in een boekenkist uit Slot Loevenstein ontsnapte en in Frankrijk ging wonen.
In 1625 sterft Maurits. Hij wordt opgevolgd door Frederik Hendrik die de oorlog voortzet. Parma is inmiddels opgevolgd door Spinola, ook een bekwaam strateeg, die wat vestingen verovert zoals Oldenzaal en Breda, die dan weer worden terugveroverd. Bijzondere prestaties zijn de verovering van de zilvervloot door Piet Hein (1628) en de vernietiging van de tweede Spaanse Armada door Tromp (1639), militair vertoon i.v.m. de doorvaart van de Sont en in de Oostzee. Ook is er bemoeienis met de dertig-jarige oorlog in Duitsland. Bij gelegenheid van de onderhandelingen over de vrede van Westfalen (die een einde moest maken aan de dertig jarige oorlog), werd duidelijk werd dat zonder de instemming van Nederland zo'n vrede onmogelijk was. De Vrede van Munster - onderdeel van de vrede van Westfalen - uit 1648 was dus meer dan een bilateraal Spaans-Nederlands verdrag. Het was de internationale erkenning van Nederland, waarmee de tachtig-jarige oorlog met succes werd afgerond. De Gouden Eeuw. (zeventiende eeuw)Na de vernietiging van de Armada in 1588 waren grote delen van Nederland niet meer bereikbaar voor de Spaanse troepen. In Holland, de veilige zone, ontstond vooral rond Amsterdam een indrukwekkende economische activiteit. De Calvinistische en Humanistische ideologie stond welwillend tegenover technische en wetenschappelijke vondsten. De regering stond zeer welwillend tegenover de handel. Belangrijke feiten zijn de polders die werden aangelegd, de massaproductie van schepen, waar de Russische Tsaar Peter nog stage bij heeft gelopen, de bouw van Amsterdam met al zijn glorieuze gevels. De Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) die een indrukwekkende hoeveelheid koloniën stichtte o.a. in Zuid-Afrika, Ceylon, Indonesië, Suriname, en als enige westerse land handelsbetrekkingen had met Japan.
We kunnen stellen dat de gouden eeuw de periode was waarin Nederland een wereldmacht was, die afliep ongeveer met de dood van Willem de Derde in 1702. Met zijn dood stierven de Oranjes voor de eerste keer uit, aangezien Willem als homoseksueel kinderloos bleef. Deze Willem de Derde had het in 1689 gebracht tot koning van Engeland, in welke functie hij de voornaamste tegenstander was van Lodewijk de Veertiende van Frankrijk. Wij kunnen rustig stellen dat Willem de basis heeft gelegd voor het Britse Empire. Glorieuze militaire feiten zijn: De achttiende eeuw.Na de dood van Willem de Derde volgt een 'stadhouderloos tijdperk', waarin Nederland dus functioneert zonder staatshoofd. Pas in 1747 werd hij opgevolgd door Willem de Vierde, die echter geen afstammeling is van Willem van Oranje zelf, maar van een neef van WvO. De Staten -generaal overdreef hierbij wel, want ze maakten er een erfstadhouderschap van en een erfcommandantschap van het leger. Hiermee creëerden ze dus een klassieke koning zonder de betiteling van 'koning'. Het functioneren zonder staatshoofd was duidelijk niet bevallen.
Dit was typisch een eeuw van een 'arme staat met rijke en corrupte bewoners'. Nederland kon door geldgebrek en stroperige besluitvorming (zonder staatshoofd!) zijn positie als wereldmacht niet handhaven. Vanaf 1747 komen de patriotten op, rijke mensen die naar het voorbeeld van de Franse verlichtingsfilosofen het bestuur van het land opeisen en de Oranjes weer weg willen werken.
Aan het einde van de eeuw komt de Franse revolutie in 1789. In 1795 moet Willem de Vijfde naar Engeland vluchten als Frankrijk het land bezet. Daar overlijdt hij in 1806. De patriotten beginnen onder Franse bescherming de Bataafse Republiek, die in 1806 door Napoleon wordt vervangen door het Koninkrijk Holland met zijn schoonzoon Lodewijk Napoleon als koning. In 1810 geeft die schoonzoon er de brui aan en worden we formeel ingelijfd bij Frankrijk. Na de Napoleons nederlaag bij de volkerenslag te Leipzig in 1813, vertrekken de Fransen uit Nederland en keert Willem de Vijfdes zoon terug als koning Willem de Eerste. De negentiende eeuwOp het congres van Wenen worden België, Nederland en Luxemburg verenigd in één federatie met Willem de Eerste als koning / Groothertog. Het land wordt geconstitueerd met een grondwet, waardoor de Unie van Utrecht komt te vervallen. (hoewel je ook kunt zeggen dat de Bataafse Republiek in 1795 het einde betekende van een regering op basis van die Unie) Hij ondervond in België grote tegenstand van de katholieke kerk omdat hij protestants was, van de Franstaligen omdat hij Nederlandstalig was en ook nog eens van de liberalen omdat hij autoritair was. Wat leek op een prachtige kans om de idealen van de Bourgondische hertogen te verwezenlijken, werd gesmoord in de Belgische opstand, wat in 1839 leidde naar een onafhankelijk België.
Deze eeuw was het begin van het stoomtijdperk, waardoor ambachtelijke productiemethodes werden teruggedrongen. In 1848 komt er een democratische grondwet met een districtenstelsel. Steeds meer middeleeuwse gebruiken, zoals tollen, gildenprivileges en gemeenschappelijke gronden werden afgeschaft. Er kwam een onteigeningswet om de aanleg van kanalen en wegen mogelijk te maken. De excessen van het kapitalisme vonden een reactie in de opkomst van het socialisme en het anarchisme.
Met de dood van Willem de derde in 1890 sterft het oranjegeslacht opnieuw uit. (alweer met een Willem de derde) Voor de erfopvolging van het staatshoofd, heeft men als list bedacht dat in de vrouwelijke lijn kon worden geërfd. Zijn weduwe, koningin Emma, werd regentes voor dochter Wilhelmina.
De twintigste eeuwDeze eeuw gaf een ongekende technische vooruitgang te zien, helaas ook in
oorlogsvoering.
In het begin van de eeuw kwamen nieuwe ideologieën op: het socialisme, het Nazisme en het fascisme. In Nederland werd vooral het socialisme door veel mensen aangehangen.
Duitsland begon twee wereldoorlogen. In de eerste wisten wij neutraal te blijven. In de Tweede Wereldoorlog heeft Duitsland ons bezet. Een deel van ons volk pleegde dapper verzet, een ander deel heeft verraad gepleegd door met de vijand mee te werken. Een groot deel van de Nederlandse Joden is door de Duitsers vermoord. Maar ook vele niet-joodse landgenoten zijn vermoord. Veel jonge Nederlandse mannen moesten als slaven werken in de Duitse fabrieken. De schokkende ervaring van deze oorlogen heeft twijfels veroorzaakt over door ideologie geïnspireerde politieke massa-bewegingen. Dit veroorzaakte een reactie van individualisering met een afkeer van ideologie onder het Nederlandse volk.
De deelname aan de NAVO heeft Nederland een ongekend lange periode van vrede opgeleverd, waarbij de sociaal-democratische principes van inkomstennivellering en het scheppen van sociale zekerheid een ongekende rijkdom heeft opgeleverd.
Nederland is in de vijftiger jaren gaan deelnemen in een proces om te komen tot een federatie van Europese staten. Dit heeft geleid tot een gelijkmaken van de nationale wetgevingen in de lidstaten, tot een supra-nationale rechtbank, het gelijkmaken van kwaliteitseisen die aan producten moeten worden gesteld en tenslotte tot een eenheidsmunt. Het proces is nog in volle gang. Er wordt een democratisch tekort geconstateerd in de Unie, er wordt gestreefd naar een gemeenschappelijk leger en een gemeenschappelijke buitenfederale politiek.
In de zestiger jaren werd een vreselijke vergissing gemaakt. Een 'tekort' aan arbeidskrachten werd aangevuld door het werven van buitenlanders die in ons reeds overvolle land moesten komen wonen. De problemen die dat met zich mee heeft gebracht zijn sindsdien gaandeweg verergerd.
In de tachtiger jaren kwam daar nog een tweede vreselijke vergissing bij: wereldwijd kregen de economen een bijgeloof in de vrije markt. In weerwil van de ervaringen uit het begin van de eeuw werden nutsbedrijven en overheidsdiensten geprivatiseerd. Dit proces van privatisering is heden nog in volle gang. De problemen die zich voordoen zijn:
De verwachtingen voor de toekomst:Wij verwachten dat het buitenlanderprobleem zal worden opgelost. doordat de toestroom zal worden gestopt en de assimilatie zal worden opgelegd en onaangepaste buitenlanders van het grondgebied zullen worden verwijderd. Wij vrezen dat dit een kostbare en langdurige inspanning zal vergen. Wij verwachten dat de nuts- en zorgbedrijven weer onder controle van de overheid zullen komen. De voorspelde prijsvoordelen zullen niet blijken te bestaan, terwijl de nadelen op het punt van betrouwbaarheid en continuïteit (bijv. het telefoonbedrijf is op de rand van faillisement geraakt, wat toch slecht is voor continuïteit) economisch en maatschappelijk onaanvaardbare consequenties zullen blijken te hebben (bijv. het frequent uitvallen van electriciteit zet bejaarden in de kou, en veroorzaakt geweldige schade bij afhankelijke bedrijven) Wij verwachten dat de internationale milieuproblemen gaandeweg zullen verergeren. Grote overstromingen, toename van infectieziekten en voedselgebrek door grote misoogsten zullen ook in Nederland optreden. Wij vrezen dat dit de komende eeuw niet zal worden opgelost. Wij hopen dat de Europese federatievorming zal leiden tot een Europees machtsblok dat een heilzame invloed op de wereld zal hebben. Wij hopen op een federatie die de Nederlandse volkswil respecteert, alsook de volkswil van alle daarbij aangesloten volkeren. Zou dit niet gebeuren, dan vrezen wij voor een tirannieke federatie, waarvan er al teveel in de wereld zijn. Wij verwachten dat het gebruik van de auto zal worden teruggedrongen en dat woningen en bedrijven weer dichter bij elkaar zullen worden gepland. Wij denken dat de huidige systemen voor het openbaar vervoer niet voldoende aan de behoeften van de mensen tegemoedkomen. Met name het meenemen van grote en zware voorwerpen (zoals wekelijkse boodschappen, koffers, huishoudelijke apparaten, fietsen) is een knelpunt dat dringend moet worden opgelost om OV een aanvaardbaar alternatief voor de auto te laten zijn. Wij verwachten dat de vervoersbehoefte die wordt veroorzaakt door de internationale handel, spoedig de grens van het praktisch mogelijke zal bereiken. Het gaat hierbij om de verstopping van de wegen, de kwetsbaarheid voor piraterij en roof, de groter wordende noodzaak van tijdrovende controle op verstekelingen en giftige toevoegingen). Dit zal in eerste instantie lokale tekorten veroorzaken. In tweede instantie zal gekozen moeten worden voor lokale productie met korte transportlijnen. Wij verwachten dat de teloorgang van de stadscentra zal worden gekeerd door een betere planning. Met name het bezorgprobleem zal door technische innovaties en het aanleggen van bezorgroutes worden opgelost. De vraag is in hoeverre de 'pretfunctie' van de binnensteden kan samengaan met de 'winkelfunctie' met name waar die 'winkelfuntie' het karakter heeft van groothandel. Wij denken dat een planning van binnenstadsringen een oplossing zal kunnen zijn voor dit vraagstuk. Wordt dit niet opgelost, dan zal zowel de winkelfunctie als de pretfunctie naar gebieden aan de rand van de stad worden verdrongen. Deze gebieden zullen onvoorstelbaar lelijk en naargeestig zijn. De mensen zullen veel tijd kwijt zijn met hun boodschappen. |